Conversas no tren 2

img-20190424-wa0005.jpg

Tiven que agardar polo novo luns para seguir afondando nas súas vidas. Son opositores e van cantar os temas á academia co comezo da semana, pero a cabeza téñena noutra parte. Nesa celebración que xa está a chegar. Hai menos movemento do habitual no tren e opto por seguilos ata o vagón catro. Sento xusto diante e comezo a tomar apuntamentos dos seus agasallos. Gústame. Rinse de todo. Deles mesmos o primero. Iván, que ten unha voz moi radiofónica, fala de cando o ano pasado agasallou ó seu amigo invisible un corno de reno. Non só foi unha chiscadela cara ao nadal.  Era sobradamente coñecido que a noiva do amigo, agora ex, paseara o seu novo amor moito antes de que rematase o anterior.

  A foto acaramelados igual xa foi pasarse

  Nada como ver a realidade de fronte. A rei morto, rei posto

  Ó final había oculta unha boa intención

  Vas falar ti, dez tabletas de turrón de chocolate a un tipo que está a dieta e que boa falta lle fai

  Boa conta lle destes todos, deberías estarme agradecido

Xa non disimulo. Escoito libremente e miro á miña contorna. Os demais viaxeiros tamén estarán coa orella posta? A meirande parte parecen absorbidos polos seus teléfonos intelixentes. Perdemos a cobertura cada tres minutos pero, aí os tes, buscando entretemento na outra banda da rede. Queremos tempo libre para enchelo de quefaceres. É o terror do silencio. Os meus amigos baixan na mesma parada ca min. Botarei toda unha semana sen velos, paréceme unha eternidade.

Busco ao Zipi e o Zape pola estación. É luns 24 de decembro e a gran noite debe estar ó caer. Pregúntome cantos capítulos perdín durante estes días e se Iván xa convenceu a Manuel para que lle revele o nome do seu amigo fantasma. Non aparecen. Descansarán en Noite Boa? Non é ata que o tren se detén cando comprobo que, no fondo da plataforma, Manuel fala cunha lisísima melena castaña. Resúltame familiar. Corro cara eles pero xa polo interior do tren. Están nos últimos dous asentos do derradeiro vagón, busco a praza libre máis próxima e acomódome. Desexo que a viaxe sexa longa; a moza da cabeleira interminable é Tamara. Lonxe de Felisa non protesta.

A situación descolócame. Xuraría que en todo este tempo que levamos coincidindo non vin un chisco de complicidade entre ambos e, así e todo, parecen máis que coñecidos. Ó chegarmos a Vilagarcía queda libre un asento máis próximo. Non o dubido, é o momento de acurtar distancias.

  Podo contar contigo, vas axudarme?

  A cea é o vernes, non temos moita marxe para andarmos con historias

  Entón é un problema de tempo ou de vontade?

  Penso que igual é mellor que pases páxina

  O teu amigo Iván foi un cabronazo, sábelo ben

O revisor non puido ser máis inoportuno. Tendinlle o billete case sen miralo e non lle debín parecer moi amable. Rifa á vista. A piques estivo de facerme percorrer o tren de novo para ocupar o meu asento. Agora eran os observados os que contemplaban curiosos a escena que acaban de orixinar sen decatárense.  Sentinme incómoda no punto de mira, pero agradecida de que deixaran de falar para prestar atención ó revisor, que axiña chegou a altura deles. Non me perdín nada.

Os cartos e o tempo investido comezaron, nese intre, a pagar a pena. Cambiei o portátil por un caderno de follas en branco para riscar monicreques e frechas que me valesen de esquema.

  • Tamara é a moza que sae na fotografía que Iván agasallou ó seu amigo.
  • Tamara é a protagonista dun dixomedíxome que sabían case todos.
  • Tamara recibiu unha chamada do seu mozo para dicirlle que a deixaba. Él era o case de case todos.
  • Tamara renunciou ó traballo que compartían porque o fronte a fronte cotián resultáballe insoportable.
  • Tamara fala dun malentendido. Dunha imaxe sacada de contexto. De vinganza.

Manuel aceptou unha proposta baleira. Acordaron estar en contacto os próximos días para concretar como a axudaría. Sería o gran día. Volvín coller apuntamentos: venres día 28 ás 21.00 horas nunha parroquia de Pontevedra.

 

Fin do segundo capítulo…

 

Conversas no tren

20190505_210201(0)

Hai poucos lugares no mundo que ofrezan menos intimitade cós asentos de catro no tren. Só unha feble mesa despregable sepárate da ollada do veciño. Fronte a fronte, como canta Enrique Bunbury. Lembro como me amolaba, nos anos universitarios, que fosen as únicas prazas baleiras. Era como intentar acomodarse diante desa parella coa que xa non queda nada. Convertermos en descoñecidos é volver sentir o peso do silencio.

Novos trescentos euros. A inspiración sae ben cara. Os anos na Universidade xa quedan lonxe e, agora, coa compra do boleto, asígnanche o teu correspondente asento. É unha marabilla. Aprendín a transformar a incomodidade en utilidade e paso cada día polo portelo da estación para pedir que me adxudiquen unha das prazas das que antes fuxía. O traxecto é o mesmo pero leva bastante menos tempo. Pérdome de Pontevedra a Santiago e viceversa en conversacións alleas. Todos os días, co adaxo de abesourar á xente. O meu mozo comeza a matinar que estou tola.

É luns 3 de decembro do 2018 e toca mercar o bono co que viaxar libremente durante o mes. Aínda manteño o bo costume de descansar as fins de semana. Onte botei o día nunha andaina e deiteime cedo para madrugar. O tren da primeira hora da mañá sempre ven farturento de contos. Mentres fago a fileira, comezo a observar facianas que xa me resultan familiares e que van collendo sorriso así que se achega o venres. Xa o dixo unha viaxeira coñecida: “se estás feliz un luns es un cretino”. E, quen non o é en realidade, disimúlao. Foi o primeiro que aprendín observando. Tamara, unha rapariga duns 25 anos que se estreou no seu segundo traballo hai un par de meses, ía feliz ata que se topou con Felisa, a súa superior, da que axiña aprendeu que os luns toca rosmar.

  Vaia madrugón o de hoxe, faise insoportable

Mesma hora, mesma queixa de sempre. Procurei outro asento de catro. Non había moito máis que rañar.

Pedín que me sentasen no vagón tres. Como resposta recibín o mesmo sorriso amable de sempre. Un aceno da boca que parece que vai dar nunha pregunta e que remata cando o mozo que se agocha tralo mostrador amosa os dentes. Adiviño nel a mesma curiosidade que teño eu polos meus compañeiros de viaxe. Hoxe, ó meu carón, teño unha señora maior, que vai entretida lendo o xornal, e de fronte, dous mozos que falan de brincadeiras. Fago coma quen que me coloco os cascos, sen música, e pouso a miña atención sobre a muller. Dá gusto atoparse con xente que aínda goza co pasar das páxinas da vida. Non preciso que fale, os seús acenos fano por ela. Abro un word e comezo a premer as teclas. Quero ser escritora.

A primeira vez que o meu mozo, Carlos, me preguntou por que gastaba o que non gañaba en viaxes no tren, no souben moi ben que responder. Quería crear personaxes reais, de carne e óso, pero cada vez que me entrevistaba con alguén para extraer patróns de conduta todo era fachada. As gravadoras espantan ás debilidades coma os beizos pintados os bicos. Palabra de muller maquillada. Foi así como comezaron os meus paseos sobre raís, pero non sería ata volver coincidir cos dous mozos do vagón tres cando descubriría que as conversas privadas tampouco gardan toda a verdade.

A semana transcorreu tranquila, tomei algún que outro apuntamento e enchín un par de páxinas con palabras que non me daban acaído ben. Un matrimonio a rifar polo escarmento que poñer ó fillo que baleirara no retrete o bote cheo de crema de verduras que se atopaba na neveira e o debate acendido de tres cincuentóns sobre Platón e a xustiza como virtude que ampara a todas as demais abondáronme para confirmar que no tren se rebate coa mesma euforia que no bar.

Nova fin de semana, novo luns. Tamara e Felisa quéixanse na plataforma. Impera o silencio e escóitoas ó fondo.

  Vaia madrugón o de hoxe, case non chego

O tren detense. Xa teño calculada a altura á que coincide o vagón tres e son a primeira en entrar. Sento e vexo coma os dous mozos da semana pasada quedan dúas filas por detrás. Son coma o Zipi e o Zape. Era Zipi o loiro? A súa conversa engádame máis cá dos meus compañeiros de asento. Están a organizar a cea do amigo invisible e lembrar vitorias pasadas. Só me queda unha cousa clara: de transceder quen regala que ese grupo disolveríase de seguro. Teño que conter a risa. Teño ansia por escribir sobres eles e ese humor tan incorrecto que corre o risco de desaparecer. Están lonxe, quito os cascos.

  Se non me contas a quen lle agasallas é que son eu

Xa estás pensando en facer trampas e maquinar algo xuntos

Non me tocou quen desexaba

Trampulleiro, como sabes que a min si?

 

Fin do primeiro capítulo…

El cronista y su villa

El cronista y su villa

Leer es vivir otras vidas.

Leer es conocer la nuestra.

No conocí a mi bisabuelo, al padre de mi abuelo, murió dos años antes de que yo naciese y hasta hace no mucho solo sabía de él que escribió una infinidad de páginas de periódico e historias. Páginas que pude leer en los últimos meses gracias a ese cuidado con el que solo se guardan aquellos objetos que poseen valor sentimental, que, al fin de cuentas, es el único que tiene el poder de volverlos sempiternos.

No conocí a mi bisabuelo. O sí, lo conocí leyéndole. Y reescribiéndole. El libro al que da título este post es la forma de inmortalizar su trabajo y el prólogo la demostración de que por las ramas del árbol genealógico también circulan los gustos. Las aficiones. La de trazar renglones ahora ya sé de donde viene.

Prólogo del libro El cronista y su villa

Dicen que no hay mayor amor que el de los padres a sus hijos, y así lo demostró José Docampo Vazquez, Casagrande, a cada uno de sus ocho sucesores. Pero, ¿qué pasa con el amor de los hijos hacia los padres? Este libro habla de A Estrada pero también de ese apego infinito que va en la otra dirección. Un afecto que se transforma en admiración por la integridad con la que Casagrande vivió su vida y que le acompañó siempre en el transcurso de su carrera profesional como cronista oficial de la tierra en la que nació y para la que siempre buscó lo mejor. Con palabras, miles de palabras entrelazadas unas a otras con habilidad pasmosa, y con hechos. Este libro, que recoge parte de su trayectoria en el periódico Faro de Vigo, es el regalo que le hace Manuel Docampo Pego a su padre y a la villa por la que le contagió unas dosis de querencia proporcionales a las suyas.

Palabras. José Docampo, amante de la escritura, comenzó a trabajar para el periódico decano de la prensa española en 1914 y allí seguiría escribiendo durante más de cincuenta años, en los que fue los ojos y oídos de sus vecinos para después convertirse en altavoz. Ya anteriormente había expuesto la realidad del municipio en El Estradense, El Emigrado y la Vanguardia. Maestro de profesión, encontró en las páginas de periódico la forma de dedicarse a su pueblo y a la literatura.

 A la radio le reservó su imaginación. Xente que vai e ven es el primer libro que Manuel Docampo, con la colaboración de Álvaro Cunqueiro, dedicó a su padre. Por sus cuartillas corretean las palabras que en su día volaron por las ondas. Si la información cumple una función esencial, el entretenimiento tiende la posibilidad de bajarse del mundo por un instante: los cuentos que narró diariamente, entre los años 1960 y 1964, en Radio Estrada para publicitar el comercio local fue la forma más amena e ingeniosa de apostar por su tierra. Pola súa Estrada.

Hechos. Dedicó muchas horas al periodismo pero no fue su única profesión. José Docampo ejerció de cantero, de sastre y de profesor. Es en el marco educativo en el que llevó a cabo buena parte de sus reivindicaciones. Primero, en el año 1933, intervino para que el centro académico de la villa obtuviese la titulación completa, y, cuando éste cerró, participó en la creación del Instituto de Ensino Medio. También en la del Colegio Inmaculada. Enseñaba Geografía e Historia en el aula para, después fuera, dibujar A Estrada en el mapa.

El salto de José Docampo a la política parecía inevitable. Dijo John F. Kennedy que “si hubiera más políticos que supieran de poesía, y más poetas que entendieran de política, el mundo sería un lugar un poco mejor”. Si Manuel Docampo es el vivo retrato de su padre no cabe duda alguna de que Benito Vigo Munilla no pudo encontrar mejor teniente de alcalde y concejal. Así lo creen también quienes le conocieron. Todo buen liderazgo requiere de su dosis de sensibilidad. Y del dinamismo que Casagrande demostró en tantas ocasiones: fue uno de los fundadores del Recreo Cultural de A Estrada, del que fue presidente durante mucho años, y cofundador de la Masa Coral Estradense.

Hay un episodio de su biografía que hace perceptible la frase de Kennedy. José Docampo fue una de las personas que, en 1962, se comprometió en traer los restos del poeta Xosé Manuel Cabada Vázquez desde Linares (Jaén) hasta la parroquia estradense de Codeseda. Era una de esas personas que aparecen justo donde se les necesita. Este libro recoge sus palabras. Textos comprometidos con su tierra en los que ya se puede entrever que el cronista oficial de A Estrada era un hombre de hechos. De esos que hacen un poco mejor la vida de los lugares en los que residen.

Bienvenidos a un recorrido por A Estrada.

Marina Santaló